كيىم - كەشەك قازاق ۇلتىنىڭ كيىم - كەشەكتەرى قويۋ ۇلتتىق ەرەكشەلىككە يە. «تۇمار» قازاق ەرلەرىنىڭ قىس ماۋسىمىندا كيەتىن باس كيىمى، ەكى قۇلاعى بار، ارت جاعىندا قارلى بوراندى توسىپ، سۋىقتان ساقتايتىن ۇزىن قۇيرىق جەلپۋىش بار. مالاقايدىڭ ىشكى قاباتى ادەتتە قارا ەلتىرى نەمەسە تۇلكى تەرىسى، بەت الپەتى كوزدىڭ جاۋىن الاتىن تورعىن. قىس ماۋسىمىندا «بورك» دەپ اتالاتىن دومالاق باس كيىم كيەدى، ادەتتە قۇندىز تەرىسى، سۋسار تەرىسى، تۇلكى تەرىسى سياقتى اڭ تەرىلەرىنەن جانە قوزىنىڭ تەرىسىنەن جاسالادى. ەرلەر قىستا يلەنگەن تەرى ىشىك نەمەسە تەرى شالبار جانە قاسقىر تەرىسى، تۇلكى تەرىسى نەمەسە باسقا دا باعالى اڭ تەرىلەرىنەن (سىرتىنان كەزدەمە كەزدەمە) تىگىلگەن ىشىك كيەدى. بەلبەۋدىڭ كوبى سيىر تەرىسىنەن جاسالادى، كەڭدىگى مەن تارلىعى ۇقسامايدى، ونىڭ ۇستىنە التىن، كۇمىس، مارجان، مەرۋەرت، جاقۇت سياقتى اشەكەي بۇيىمدار ورناتىلعان. جاز ماۋسىمىندا جاسى ەگدەلەگەن قازاق ەرلەرى ادەتتە بىلعارى ەتىك، شاپان كيىپ، ەتىكتى قورعايدى. جاس جىگىت ۇزىن قونىشتى ەتىك كيەدى. اڭشىلار تاۋ اسىپ، تاس باسۋعا قولايلى بيىك ەتىك كيەدى. بۇدان سىرت، ٴۇستىرتتى سۋىق وڭىردەگى ەرلەر دە جىلۋ ساقتايتىن، سۋىقتان ساقتايتىن كيىز ەتىك كيەدى. قازاق ايەلدەرىنىڭ كيىم-كەشەكتەرى ەرلەردىڭ كيىم-كەشەكتەرىنە قاراعاندا كۇردەلىرەك، ٴتۇرى كوپ، جۇمىس ىستەۋگە ەرەكشە كوڭىل بولەدى، ونىڭ ۇستىنە جاسىنىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى كيىم-كەشەگى دە ۇقسامايدى. ايەلدەردىڭ باس اشەكەيى نەگىزىنەن باس كيىم جانە جاۋلىق سىندى ەكى ٴتۇرلى بولادى. قىز بالالار قارشادايىنان «تاقيا» كيەدى، بۇل باس كيىمنىڭ قابىرشاعى قاتتى، تەگىس توبەسى، توبەسىنە جاقسىلىقتى بىلدىرەتىن جاپالاق قاۋىرسىنى قىستىرىلعان، ونىڭ ۇستىنە كوزدىڭ جاۋىن الاتىن مەرۋەرت جاقۇت ورناتىلعان. «ساۋىق كەرەي» قىزدار ۇزاتىلاردا كيەتىن ۇشكىر توبەلى باس كيىم، ىشىنە جۇقا كيىز، سىرتىنا تورعىن-تورقا كيەدى، باس كيىمىنىڭ قابىرعاسىنا گۇل-شوپتەر مەن اڭداردىڭ مۇيىزىندەگى ٴار ٴتۇرلى ٴپىشىن وزگەرتۋدى مازمۇن ەتكەن ورنەكتەر كەستەلەنىپ، الۋان ٴتۇستى التىن، كۇمىس، ٴىنجۋ-مارجاندار كەستەلەنگەن. كىشكەنتاي قىزدىڭ كيىمىنە كۇمىستەن نەمەسە تۇيمەدەن تىگىلگەن، قىزدار مەن قىزداردىڭ جەڭىنە كەستەلى جيەك، ەتەگىنە قاتپارلى كويلەك كيگەن، ۇستىڭگى دەنەسىنىڭ سىرتىنا قارا، قىزىل، جاسىل ٴتۇستى كازەكەي تىگىلگەن، كازەكەي ٴوڭىرىنىڭ ەكى جاعىنا جارقىراعان كۇمىس اشەكەي لەىنتامەن بەزەندىرىلگەن. ۇزاتىلماعان قىز ۇستىنە اق ٴتۇستى ٴىش كيىم كيىپ، جاعاسى مەن جەڭىنە گەومەتريالىق ورنەكتەر كەستەلەنگەن، سىرتىنان گۇلدى جيەكتى كازەكەي كيگەن، ونىڭ ەتەگىنە قوس قاباتتى گۇلدى جيەكتى كويلەك كيگەن، كەۋدەسىنىڭ ەكى جاعىنا كوزدىڭ جاۋىن الاتىن كۇمىس تەڭگە، تۇيمە، ٴىنجۋ - مارجان سياقتىلار قويىلعان. ورتا جاستاعى ايەلدەر جىلى ماۋسىمدا كەۋدەسىنە جانە ەتەگىنە ٴتۇستى مامىق كەستەلى شاپان كيەدى، ەكى جاعىندا ەكى دوربا شولاق جەڭدى ۇزىن شاپان مەن كازەكەي بولادى، قىستا تۇلكىنىڭ سيراعى مەن قوزىنىڭ تەرىسىنەن تىگىلگەن "ىشكى" كيەدى، قۇندىزدىڭ تەرىسىنەن تىگىلەدى، الدىڭعى ٴوڭىرى مەن ەتەگىنە ٴتۇرلى ورنەكتەر قويىلادى، تورعىن - تورقا كەزدەمەمەن قاپتالعان "قۇلۋ" سياقتىلار بار. ايەلدەردىڭ اياق كيىمدەرى مەن ەتىكتەرىنىڭ ٴتۇرى كوپ، ادەتتە «ماس» (جۇمساق تاباندى ەتىك)، سىرت كيىمى «كەبىس» (كيىم) كيەدى. باردام ايەلدەردىڭ ەتىگى مەن بايپاعىنا ٴمان بەرىلەدى، ولار كيگەن «كەبىستىڭ» ۇستىندە ٴار ٴتۇرلى اشەكەي بۇيىمدار، «ماستىڭ» ۇستىندە بەدەر بولادى. ەكونوميكا تولقىنىنىڭ سوققىسىنا بايلانىستى، قازاقتاردىڭ كيىم-كەشەكتەرى جاڭالانىپ، كوپ ساندى ۇلتتار كيەتىن كيىم-كەشەكتەردەن پالەندەي پارقى قالمادى. كەلۋ قاينارى 【哈萨克族_百度百科】https://mbd.baidu.com/ma/s/b0Eb6iDp